Kazakistan’da yeni anayasa yürürlüğe girdi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 15 Mart’ta referandumla kabul edilen yeni anayasanın bugün itibarıyla yürürlüğe girdiğini belirterek, “Bugün, bağımsız Kazakistan tarihinin yeni bir dönemi başlıyor.” dedi.

Tokayev, yeni anayasanın yürürlüğe girmesi dolayısıyla yayımladığı halka hitabında, vatandaşları, “gerçekten tarihi bir olay” olarak nitelendirdiği yeni anayasanın yürürlüğe girmesi nedeniyle tebrik etti.

Yeni anayasanın ülke için yeni bir dönemin başlangıcını simgelediğini vurgulayan Tokayev, “Bugün, bağımsız Kazakistan tarihinin yeni bir dönemi başlıyor. Ülkemiz, istikrarlı kalkınma, siyasi ve ekonomik reformlar ile kapsamlı modernleşme yolunda yeni bir aşamaya geçiyor.” ifadelerini kullandı.

Tokayev, “Bugün, siyasi sistemimizin köklü şekilde yeniden yapılandırılmasını, devletin ve sivil toplumun temel kurumlarının dönüşümünü simgeliyor.” diye konuştu.

15 Mart’ta düzenlenen referandumda Kazakistan halkının ülkenin gelecek onlarca yılını şekillendirecek tarihi bir tercih yaptığını söyleyen Tokayev, “Bu tarihi karar, milyonlarca vatandaşımızın gerçek vatanseverliğinin ve yüksek vatandaşlık bilincinin parlak bir örneği olarak ülkemizin tarihine sonsuza dek geçecektir.” dedi.

Tokayev, halkın iradesiyle kabul edilen yeni anayasanın oluşturduğu hukuki temele dayanarak belirlenen hedeflere ulaşacaklarına inandığını ifade ederek, “Hukuk ve Düzen”, “Çalışkanlık ve İlerleme”, “Temizlik ve Doğa Sevgisi” değerlerini toplumda kalıcı hale getireceklerini dile getirdi.

Ulusal birlik içinde hareket ederek tüm vatandaşlara eşit fırsatlar sunan “Adil Kazakistan”ı inşa edeceklerinin altını çizen Tokayev, ülkenin refahına yönelik hedeflerin başarıyla hayata geçirileceğine olan inancını ifade etti.

Yeni anayasa

Kazakistan’da tek meclisli parlamento sistemine geçişi öngören anayasal reform kapsamında mevcut anayasanın büyük bölümünü kapsayan değişiklikler nedeniyle tamamen yeni bir anayasa hazırlandı ve taslak 15 Mart’ta referanduma sunuldu.

Referandumda oy kullanan seçmenlerin yüzde 87,15’i yeni anayasa taslağına destek verdi.

11 bölüm ve 96 maddeden oluşan yeni anayasanın ön sözünde, Kazakistan’ın binlerce yıllık Büyük Bozkır tarihinin mirasçısı olduğu vurgulanırken, devletin laik ve üniter yapısı ile ülkenin sınırları ve toprak bütünlüğünün dokunulmazlığı güvence altına alındı.

Anayasaya göre halkı temsil etme yetkisi cumhurbaşkanı ile tek meclisli parlamento olan Kurultaya verilirken, iktidarın zorla ele geçirilmesi yasaklandı.

Yeni düzenlemeyle uluslararası anlaşmaların iç hukuk üzerindeki üstünlüğü kaldırıldı. Anayasaya aykırı olduğu tespit edilen uluslararası anlaşmalar onaylanmayacak, yürürlüğe girecek anlaşmalar ise iç hukukla uyumlu olmak zorunda olacak.

Siyasi partiler ve sendikaların yabancı devletler, şirketler veya yabancı ortaklı kuruluşlar tarafından finanse edilmesi yasaklanırken, kar amacı gütmeyen kuruluşlara yabancı kaynaklardan sağlanan mali desteklerin şeffaf şekilde beyan edilmesi zorunlu hale getirildi.

Toprak, su, yer altı kaynakları ve diğer doğal kaynakların mülkiyetinin halka ait olduğu vurgulanırken, bu kaynakların devlet tarafından halk adına yönetilmeye devam edileceği belirtildi.

Kazakça devlet dili olarak korunurken, Rusça resmi işlemlerde Kazakça ile birlikte kullanılmayı sürdürecek.

Yeni anayasa çifte ve çoklu vatandaşlığı tamamen yasaklarken, yalnızca kadın ile erkek arasında özgür iradeye ve eşit haklara dayalı evliliklerin tanınacağını hükme bağladı.

Cumhurbaşkanlığı için mevcut yedi yıllık tek dönem kuralı korunurken, adayların doğuştan Kazakistan vatandaşı olması ve en az beş yıl devlet hizmeti veya seçilmiş görev deneyimine sahip bulunması şartı getirildi. Cumhurbaşkanının atama yetkileri de genişletildi.

Anayasa uyarınca iki meclisli parlamento sistemi kaldırılarak yerine 145 sandalyeli tek meclisli Kurultay kuruldu. Kurultay üyeleri, 5 yıllık süre için nispi temsil sistemiyle seçilecek.