KBÜ’den Prostat Kanseri Tanısı İçin Küresel Proje!

Karabük Üniversitesi (KBÜ), prostat kanserinin erken teşhisi ve sınıflandırılmasında çığır açacak yapay zekâ tabanlı bir klinik karar destek sistemi geliştirdi. TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı tarafından desteklenen ve ABD’li üniversitelerle ortaklaşa yürütülen proje, patologların iş yükünü azaltarak kanser teşhisine hız ve yüksek doğruluk kazandıracak.

Karabük, tıp dünyasında dijital patoloji alanına yön verecek uluslararası çapta bir yapay zekâ başarısına ev sahipliği yapıyor. Karabük Üniversitesi bünyesinde yürütülen vizyoner bir doktora tez çalışması kapsamında, histopatolojik (doku) görüntüler üzerinden prostat kanserinin tespiti ve evrelendirilmesini sağlayan yapay zekâ tabanlı yerli ve milli bir yöntem geliştirildi.

KBÜ Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Yazılım Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Özcan danışmanlığında, doktora öğrencisi Buse Yaren Kazangirler tarafından yürütülen proje, tıp literatürüne girmeye hazırlanıyor. “Dino-Craf” adı verilen bu ileri teknoloji projesi, prostat kanseri tanısında dünya genelinde kullanılan Gleason derecelendirme sisteminin bilgisayar ortamında çok daha hızlı, tutarlı ve yorumlanabilir şekilde uygulanmasını amaçlıyor.

Patologların En Büyük Yardımcısı Olacak

Projenin detaylarını paylaşan Doç. Dr. Caner Özcan, prostat kanserinin erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biri olduğunu hatırlatarak, doğru tedavi planlamasında doku incelemelerinin kritik önem taşıdığını belirtti. Geliştirdikleri sistemin hekimlerin yerini almayı değil, onların iş yükünü hafifletmeyi amaçladığını vurgulayan Özcan şunları söyledi:

“Yüksek çözünürlüklü dijital patoloji görüntüleri üzerinde kanserli bölgelerin doğru şekilde analiz edilmesi ve evrelerinin belirlenmesi tanı süreçlerine muazzam bir katkı sunacak. Modelimiz yalnızca bir sınıflandırma yapmıyor; kanserli dokunun morfolojik alt örüntülerini de ortaya çıkararak görünür kılıyor. Böylece geliştirdiğimiz yapay zekâ, klinik açıdan hekimlerimiz için çok daha yorumlanabilir ve güvenilir bir asistan haline geliyor.”

ABD’nin Dev Üniversiteleriyle Ortaklaşa Yürütülüyor

Projenin en dikkat çeken yönlerinden biri de sınırları aşan uluslararası bilimsel iş birliği ağı oldu. Karabük Üniversitesi’nde filizlenen bu teknoloji, ABD’deki Kentucky Üniversitesi ve Louisville Üniversitesi bünyesindeki araştırmacılar ve patologlarla ortaklaşa geliştiriliyor. Amerika’daki uzman patologların projeye doğrudan saha ve alan desteği sağladığını belirten Doç. Dr. Özcan, bu ortaklığın gelecekte insanlığa fayda sunacak etik yapay zekâ uygulamaları için büyük bir zemin hazırladığını aktardı.

5 Farklı Merkezden Gelen Verilerle Test Edildi: “Genellenebilir Sistem”

Sistemi tasarlayan doktora öğrencisi Buse Yaren Kazangirler ise modelin tek bir hastaneye bağımlı kalmadan, dünyanın her yerinde çalışabilecek esneklikte geliştirildiğini ifade etti. Farklı tarayıcılardan elde edilen 5 ayrı veri grubu (kohort) üzerinde çalıştıklarını belirten Kazangirler, şu teknik bilgileri paylaştı:

• Gelişmiş Ayrıştırma Yeteneği: Sistem; Gleason 3, 4 ve 5 kanser paternlerinin yanı sıra stromal yapılar ile kribriform yapıları, yani sağlıklı (benign) ve kanserli (malign) dokuları yüksek başarıyla ayrıştırabiliyor.
• Küresel Uyum: Farklı hastanelerden, farklı renklendirme ve büyütme seviyelerinde gelen binlerce görüntü üzerinde sorunsuz çalışan, genellenebilir bir klinik karar destek sistemi başarıyla kuruldu.

TÜBİTAK destekli bu tarihi çalışma, Karabük Üniversitesi’nin mühendislik gücünü sağlık sektörüyle birleştirirken, gelecekte kanser teşhis süreçlerinde hata payını sıfıra indirmeyi ve tedavi süreçlerini hızlandırmayı vaat ediyor.