Amerikan veri analizi ve yazılım şirketi Palantir, son dönemde İsviçre’de tartışmaların odağında

Amerikan veri analizi ve yazılım şirketi Palantir, son dönemde İsviçre’de önemli hukuk ve güvenlik tartışmalarının odağında yer alıyor.

PayPal’ın kurucu ortağı Peter Thiel tarafından 2003’te kurulan Palantir, ABD’de istihbarat ve güvenlik alanında geliştirdiği yazılımlarla tanınıyor. Şirket, birçok uluslararası ve İsviçreli özel kurumla çalışmasına rağmen İsviçre federal makamları ve ordusuyla kapsamlı sözleşme imzalama çabalarına şu ana kadar yanıt alamadı.

İsviçre kurumlarının, veri güvenliği ve ABD istihbarat teşkilatlarıyla (CIA/NSA) olası bilgi paylaşımı endişeleri nedeniyle Palantir yazılımlarını kullanmayı reddettiği belirtiliyor.

Ordunun, 2024’e kadar Palantir yazılımıyla ilgilendiği ancak veri sızıntısı riski sebebiyle buna mesafeli kalmaya devam ettiği biliniyor.

İsviçre’deki bu tutum, Avrupa genelinde yabancı yapay zeka ve veri platformlarına karşı artan dijital bağımsızlık arayışının parçası olarak yorumlanıyor.

Dışişleri Bakanlığı, Gazze’deki rolü nedeniyle Palantir’i mercek altına aldı

Tartışmaların odağında İsviçre devlet kurumlarının veri egemenliği ve şirketin İsrail ile savunma işbirlikleri de yer alıyor.

Swissinfo’nun yayımladığı haberde İsviçre Dışişleri Bakanlığının Gazze bağlantılı endişeler nedeniyle Palantir’i mercek altına aldığı belirtildi.

Haberde, ülkenin paralı askerlik mevzuatına göre, “İsviçre dışında özel güvenlik hizmetleri sağlayan” veya lojistik altyapıyı destekleyen firmaların federal hükümete kayıt yaptırması ve “İsviçre dışındaki tüm planlanan faaliyetlerin Dışişleri Bakanlığına bildirilmesi” gerektiği bilgisi de yer aldı.

İsviçre Dışişleri Bakanlığından Swissinfo’ya “Palantir için böyle bir bildirim yükümlülüğünün olup olmadığını belirlemek için bir inceleme yürütülüyor.” açıklamasında bulunuldu.

Haberde, bu araştırmanın İsviçre basınındaki haberlerin ardından başlatıldığına işaret edildi.

Palantir, İsviçreli basın kuruluşu Republik ile davalık oldu

Aralık 2025’te Palantir ile ilgili iki haber yayımlayan İsviçre’deki Republik dergisi, şirketin İsviçre makamlarını nasıl ikna etmeye çalıştığını ortaya koydu.

Haberlerde, İsviçre ordusunun, Palantir sisteminden veri sızıntılarının teknik olarak önlenemeyeceği sonucuna vardığı için işbirliğini reddettiği bildirildi.

Şirketin İsviçre federal makamlarını müşteri olarak kazanmak üzere 7 yıl boyunca büyük bir satış kampanyası yürüttüğü, bu süreçte Palantir yazılımının gereksiz görülmesi veya kurumların itibar kaybından korkması nedeniyle en az 9 kez reddedildiği kaydedildi.

Palantir, Republik dergisini haberleri nedeniyle dava etti ve haberlerin geri çekilmesini istedi. Republik’te tekzip de yayımlanmasını talep eden Palantir’in bu talebinin dergi tarafından reddedildiği belirtildi.

Daha sonra talebini yineleyen şirket, tekzibi yayımlatmak için davayı Zürih Ticaret Mahkemesine taşıdı.

Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), bu davaya ilişkin resmi sitesinden paylaştığı haberde, bunu potansiyel bir “kamu katılımına karşı stratejik dava” olarak bilinen “SLAPP davası” olarak değerlendirdi.

Haberde, “Republic ve WAV ortaklığında yapılan araştırma, özellikle İsviçre ordusunun Palantir’in yazılımının itibarlarına risk oluşturduğunu ve hassas verilerin ABD’li yetkililere aktarılması olasılığı konusunda endişelere yol açtığını belirten iç raporuna dayanıyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Palantir’in, istihbarat ve kolluk kuvvetleri yazılımları geliştirdiğine işaret edilen haberde, “ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Teşkilatı (ICE), göçmenleri takip etmek için Palantir ürünlerini kullanıyor. İsrail ordusu da Gazze’deki savaşında Palantir yazılımlarını kullanıyor.” ifadelerine yer verildi.

Haberde görüşüne yer verilen EFJ Başkanı Maja Sever ise WAV ve Republik tarafından Palantir hakkında yürütülen soruşturmanın büyük ölçüde gazetecilerin “İsviçre Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası” sayesinde erişebildiği resmi belgelere dayandığını bildirdi.

Sever, “Bu güçlü çok uluslu firmanın küçük bir İsviçre medya girişimine karşı açtığı dava, bizim görüşümüze göre şirketin faaliyetlerine yönelik her türlü eleştirel analizi engellemeyi amaçlayan yıldırma girişimidir.” görüşünü paylaştı.

BM raporlarına da konu oldu

Palantir, Ocak 2024’te İsrail ile yeni bir stratejik ortaklık anlaşması imzaladığını duyurarak “dayanışma işareti olarak” Tel Aviv’de yönetim kurulu toplantısı düzenledi.

ABD’li şirket, İsrail ile bu açık işbirliğinin ardından Birleşmiş Milletler (BM) Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese’nin raporunda da eleştirildi.

Albanese, 30 Haziran 2025’te BM İnsan Hakları Konseyine sunduğu raporda İsrail ordusunun, verileri işlemek ve hedef listeleri oluşturmak için “Lavender”, “Gospel” ve “Where’s Daddy?” gibi yapay zeka sistemleri geliştirerek modern savaşı yeniden şekillendirdiğini, yapay zekanın çift kullanımlı doğasını gösterdiğini belirtmişti.

İsrail ile Palantir arasındaki işbirliğinin Ekim 2023’ten çok öncesine dayandığına işaret eden Albanese, “Palantir, 2023 sonrasında İsrail ordusuna desteğini genişletti. Palantir’in otomatik tahmine dayalı polislik teknolojisi, askeri yazılımların hızlı ve ölçeklendirilmiş inşası ve dağıtımı için temel savunma altyapısı ile otomatik karar verme için gerçek zamanlı savaş alanı veri entegrasyonuna olanak tanıyan yapay zeka platformu sağladığına inanmak için makul gerekçeler var.” görüşünü paylaşmıştı.

Albanese, Nisan 2025’te CEO’sunun, şirketin Gazze’de Filistinlileri öldürdüğü suçlamalarına “Çoğunlukla teröristler, bu doğru.” diyerek yanıt verdiğini hatırlatarak, “İsrail’in yasa dışı güç kullanımına ilişkin üst düzey yöneticilerin bilgi ve amacını ve bu tür eylemleri önlememe veya müdahaleden çekilmeme durumunu gösteriyor.” değerlendirmesinde bulundu.

İsviçre’deki durum, diğer ülkeleri de Palantir’i sorgulamaya itti

İsviçre kurumlarının, ABD istihbaratının hassas verilere erişebileceği endişesiyle şirketi reddetmesi, The Guardian gibi büyük medya kuruluşlarında da haber oldu.

Yürütülen soruşturmanın güvenlik endişelerini ortaya çıkarmasının ardından bazı milletvekillerinin İngiltere’nin Palantir ile sözleşmelerini sorgulamaya başladığı bildirildi.

İngiliz Milletvekili Rachael Maskell, hükümetin Palantir ve diğer büyük teknoloji şirketlerinin davranışları konusunda “şeffaf durum tespiti yapması gerektiği” çıkışında bulundu.

Gizliliğe önem veren ve İsviçre’deki gazetecilerin görüşme talebini reddeden Palantir, eleştirilerin hedefinde olmaya devam ediyor.