Akran Zorbalığında Empati ve İletişim Son Derece Önemli

Karabük Üniversitesi (KBÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü akademisyenlerinden Arş. Gör. Mustafa Emin Akçin ‘Akran Zorbalığı’ konusunda yaptığı konuşmada empati, özgüven ve kurulan iletişimin çok önemli olduğunu ifade ederken siber zorbalıkla beraber çocukların 7/24 zorbalığa açık olduğunu dile getirdi.

Karabük Ülkü Ocakları Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından düzenlenen programa konuşmacı olarak katılan Karabük Üniversitesi (KBÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü akademisyenlerinden Arş. Gör. Mustafa Emin Akçin ‘Akran Zorbalığı’ konusunda bilgiler paylaştı.

“Siber zorbalıkla beraber çocuğun odasına kadar zorbalık davranışı ne yazık ki girmiş oldu”

Akran zorbalığını anlayabilmek için sınıflandırılmış birkaç farklı türde akran zorbalığı olduğunu dile getiren Karabük Üniversitesi (KBÜ) Sosyal Hizmet Bölümü akademisyenlerinden Arş. Gör. Mustafa Emin Akçin, günümüzde en problemli zorbalığın siber zorbalık olduğunu dile getirdiği konuşmasında, “Aklımıza ilk gelen fiziksel zorbalık. Fiziksel zorbalık gerçekleştiğinde görünür olması ve doğrudan olmasından dolayı gerek aileler gerek öğretmenler fiziksel zorbalığı daha rahat tespit edebiliyorlar. Neler bunlar? Vurma, saçını çekme, tekme atma, itme, kalkma gibi genelde kasıtlı olarak fiziksel olarak karşı tarafın vücut bütünlüğüne zarar verme davranışları. Bir diğer zorbalık türümüz ise sözel zorbalık. Daha dolaylı yoldan gerçekleştiği için daha riskli. Neden daha riskli? Hakaret etme, aşağılama, arkadaşlarının gözünde onu küçük düşürme gibi bazı sözel ifadelerden oluşuyor. Doğrudan gerçekleşmediği, dolaylı dolaylı olarak gerçekleştiği için de daha tehlikeli olduğunu, daha az görünür olduğunu söyleyebiliriz. Bir diğer zorbalık türümüz ilişkisel zorbalık. Aslında en risklilerinden biri de bu. Mağdurun arkadaşlarından, sosyal çevresinden dışlanmaya çalışılması. Arkadaşı hakkında dedikodu çıkartarak, onun hakkında olmadık şeyler söyleyerek diğer arkadaşlarından onu uzaklaştırılmaya çalışmasına da ilişkisel zorbalık adı veriliyor. Son günlerde zorbalığın boyutunu değiştiren, zorbalığı mekansal ve zamansal olarak genişleten daha çok gündeme aldığımız siber zorbalık. Eskiden zorbalık genelde okulda oluyordu. Eve gelince çocuk güvenli limanında oluyordu. Fakat siber zorbalıkla beraber artık cep telefonuyla birlikte çocuğun odasına yattığı yere kadar zorbalık davranışı ne yazık ki girmiş oldu. Siber zorbalığın en kötü yanı 7/24 çocuk zorbalığa açık hale gelebiliyor. Eğer engellenmezse yattığı yerde, sosyal medyada paylaştığı bir fotoğrafa gelen yorumlar, sosyal medya gruplarında çocuk hakkında söylenen sözler onun siber zorbalığa maruz kalmasına neden oluyor. Eskiden okullarda sadece zorbalık davranışı gösterilebiliyordu. Fakat siber zorbalıkla beraber telefonla birlikte evlerimizde 7/24 açık hale geldik.” dedi.

Çocukla kurulan ilişki çok önemli

Çocukla ailenin kurduğu ilişkinin yakınlığı, ailenin çocuğa olan ilgisinin çok önemli olduğuna vurgu yapan Akçin, “Bir yetişkin olarak bile bir sırrınızı herhangi birine anlatıp anlatmayacağınıza karar vermenizde ne geçerli oluyor? Karşı tarafa güvenmeniz değil mi? Sizin sırrınızı bir başkasına anlatmaması oluyor. Eğer çocuk da akran zorbalığı ile ilgili bir davranışı annesine anlatmaya istekli ama babası duymasın istiyor. Annesiyle paylaşmak istiyor ama hemen annesinin okula gelmesini istemiyor. Belki de çocuk annesine şikayet etti diye de tekrar zorbalanabilir. Sadece sizinle paylaşmak istiyor. Siz hemen hızlıca tepki verirseniz, sinirlenirseniz, kaygılanırsanız çocuk size anlatmakta isteksiz olur. O nedenle çocuğumuzla kurduğumuz ilişkinin uzmanlar daha güven ilişkisi içerisinde daha sıkı bağlarla olması gerektiğini ifade ediyorlar. Çocuğumuzu akran zorbalığına uğradığını duyduk, öğrendik. Ne yapmamız lazım? Özgüven kaybına uğramıştır. Özgüven erozyonuna uğramış olabilir. Tekrardan özgüvenini kazanması için ona yardımcı olmalıyız. Mesela akran zorbalığının uygulanan mağdur çocuktaki en önemli konu özgüven demiştik. Neden özgüven? Ben zaten özgüvensiz, özgüveni düşük bir çocuktum. Bana daha özgüvenli ve güçlü bir çocuk zorbaladı. Ben zorbalığa uğradıkça özgüvenimi daha çok kaybediyorum. Tekrar zorbalığa uğruyorum. Özgüvenim daha da düşüyor. Bu nedenle bir kısır döngü meydana gelebiliyor. Akran zorbalığına uğramış çocuk, ‘Bu benim güçsüzlüğümden ya da benim farklı özelliğimden ya da benim eksikliğimden dolayı benim başıma geldi.’ diye düşünebilir. Böyle bir düşünceye girmemesi için bu davranış sana senin özelliklerinden dolayı değil herkesin başına gelebilecek bir davranış olduğunu aktarmamız gerekir. Mesela kendimizi çocuğa açabiliriz. Uzmanlar bunu söylüyor. Kendinizi çocuğa açın. Nasıl yapabiliriz bunu? Ahmet sana vurdu mu? Vurdu. Neden vurdu? Ahmet başkalarına da vuruyor mu? Evet, başkalarına da vuruyor. O zaman Ahmet sana sen olduğun için vurmadı. Ahmet’in davranışı kötü. Sende eksiklik, güçsüzlük herhangi bir problem yok. Bu yaşadıkların gayet normal sana has, sana özel şeyler değil gibi çocuğun yaşadığı durumu kendi kendine içselleştirmesine engel olmaya çalışmalıyız.” dedi.

“Çifte standartla çocuklarınıza yaklaşmayın”

Akran zorbalığı yapan çocukla, zorbalığa uğrayan çocuk arasında çifte standartla yaklaşılmaması gerektiğini dile getiren Arş. Gör. Akçin, “Çocuğunuzun bir zorbalığa uğradığında nasıl tepki veriyorsanız, çocuğunuzun zorbalık davranışını gösterdiğinde de aynı tepkiyi vermelisiniz. Çifte standartlı konuya yaklaşıyorsanız çocuğunuz zorbalık davranışının aslında o kadar da kötü bir davranış olmayacağını düşünebilir. Zorbalık yaptığında eğer bunu daha küçük bir şey gibi algılarsa sanıyorum zorbalık davranışını benimseyecek bir konuma getirebiliriz çocuğu.” dedi.

“Biz empati yaparsak o da bir başkalarıyla empati yapabilecektir”

Konuşmasında empati konusuna da vurgu yapan Akçin, “Bir diğer konu zorba çocukta ne eksik demiştik? Empati yeteneği eksik. Empati kuramıyor karşı taraf ile. Neden empati kuramıyor? Neden çözüm yolunu güç ilişkisinde arıyordur? Büyük ihtimal evde de kimse kimseyle empati kurmuyor olabilir. Evde de sorunlar annenin babaya ya da babanın anneye zorbalık davranışı gösterdiği şekilde çözülüyor olabilir. Çocuklar genelde izleyerek, gözlemleyerek öğrenebildiği için bu konuda empati yapmayı öğretmemiz gerekiyor. Biz de onunla empati yapacağız. Biz onunla empati yaparsak o da bir başkalarıyla empati yapabilecektir diye düşünüyorum.” dedi.