Lisanssız elektrik üretiminde yeni kapasite “yerinde üretim” modelini güçlendiriyor

Türkiye’de lisanssız elektrik üretimi için ayrılan yeni kapasite ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) aldığı kararlar, “yerinde üretim modelini” güçlendirirken çatı güneş enerjisi yatırımlarının da önünü açtı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, EPDK’nin kararıyla 2026 yılı için lisanssız elektrik üretimine ayrılan toplam kapasite yaklaşık 3,5 gigavata ulaştı. Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) tarafından iletim seviyesinden bağlanacak tesisler için 1500 megavat kapasite tanımlanırken dağıtım seviyesinde yaklaşık 2000 megavatlık alan yatırımcıya sunuldu.

Yeni düzenlemeyle, şebeke verimliliğini artırmak amacıyla üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında olduğu, yerinde üretim başvuruları listenin ilk sırasına yerleştirildi. Özellikle ürettiği ihtiyaç fazlası enerji için ödeme talep etmeyen yatırımcılar, kapasite tahsisinde en yüksek önceliğe sahip olacak. Bu modelle, elektriği üretildiği yerde tüketen “şebeke dostu” tesislerin artırılması hedefleniyor.

Kapasitenin tabana yayılmasını hedefleyen kararda, yatırımcı bazlı sınırlamalar korundu. Buna göre gerçek veya tüzel kişi, iletim seviyesinden en fazla 75 megavat, dağıtım seviyesinden ise en fazla 10 megavat kapasite alabilecek. Belirlenen limitlerin üzerinde kapasite tahsisi yapıldığının tespit edilmesi halinde ise ilgili kapasite iptal edilecek. Bu sınırlamalara ilişkin uygulamalar yerel şebeke işletmecilerinin yanı sıra TEİAŞ tarafından da takip edilecek.

Ayrıca, dağıtım lisansı sahibi olan organize sanayi bölgeleri (OSB) veya endüstri bölgeleri (EB) ile dağıtım şirketlerinin ortak kullandığı trafo merkezlerinde kapasite dağılımı, tarafların TEİAŞ ile imzaladıkları sistem kullanım anlaşmalarındaki güçleri oranında adil şekilde belirlenecek.

Yatırımcılar için başvuru ve değerlendirme takvimi de netleşti. 30 Nisan 2026 tarihine kadar yapılacak başvurular, mevcut dosyalarla birlikte değerlendirmeye alınacak. Evrak incelemelerinin mayıs, teknik değerlendirmelerin ise haziran ayında sonuçlandırılması planlanan bu süreçte, söz konusu aylar içerisinde yeni başvuru alınmayacak.

Tahsis edilemeyen boş kapasiteler, temmuz ayının ilk on günü içerisinde ilan edilerek yeniden yatırıma açılacak.

İletim hattında 1500 megavatlık bölgesel dağılım

TEİAŞ tarafından ilan edilen 1500 megavatlık iletim kapasitesinin bölgesel dağılımı, yatırımın odak noktalarını belirledi.

Buna göre, Karadeniz ve Orta Anadolu Hattı’nda, Samsun, Amasya, Çorum, Sinop ve Ordu illerini kapsayan bölgeye 250 megavat ile en yüksek kapasite tahsisi yapıldı. Sivas ve Yozgat hattına 125 megavat, Kayseri ve Niğde bölgesine ise yine 125 megavatlık alan açıldı. Çankırı, Kastamonu ve Karabük hattı için ise 7 megavat kapasite tanımlandı.

Ege ve Marmara’da ise Bilecik, Eskişehir ve Ankara hattı için 200 megavat, Afyonkarahisar, Uşak ve Kütahya bölgesi için de 200 megavatlık kapasite belirlendi. Muğla ve Aydın bölgesi 100 megavatlık yatırım alanına sahip olurken Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli hattına 25 megavatlık pay düştü.

Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da Konya ve Karaman bölgesine 150 megavat tahsis edilirken Malatya ve Elazığ hattına 100 megavatlık kapasite verildi. Şanlıurfa ve Mardin hattı 75 megavat, Van ve Bitlis bölgesi ise 50 megavatlık yeni yatırım alanı kazandı.

“Yerinde üretim hamlesi enerji güvenliği için stratejik bir adımdır”

Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Başkanı Cem Özkök, AA muhabirine, EPDK tarafından bu yıl için açıklanan lisanssız üretim kapasitelerinin sektör açısından önemli ve olumlu bir gelişme olduğunu söyledi.

İletim seviyesinde 1500 megavat ve dağıtım seviyesinde yaklaşık 2000 megavat kapasitenin ilan edilmesinin yatırımcılar için önemli bir öngörülebilirlik sağladığını belirten Özkök, “Dağıtık üretim yapısının güçlendirilmesi, yerinde üretim ve yerinde tüketim modellerinin yaygınlaştırılması artık sadece bir yatırım tercihi değil, aynı zamanda stratejik bir enerji güvenliği politikası olarak değerlendirilmelidir.” ifadesini kullandı.

Yeni çerçevede getirilen öncelik sıralamasının sistem işletmesi açısından rasyonel bir yaklaşım olduğunu kaydeden Özkök, üretimin tüketim noktasında gerçekleşmesinin iletim ve dağıtım sistemindeki kayıpların azaltılmasına katkı sağlayacağını dile getirdi.

Özkök, özellikle sanayi tesisleri ve organize sanayi bölgelerindeki çatı güneş enerjisi projelerinin bu tahsislerle önemli bir ivme kazanacağına işaret ederek, “Bu potansiyelin değerlendirilmesi yalnızca işletmelerin enerji maliyetlerini azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda iletim sistemine ek yük getirmeden yeni yenilenebilir kapasitenin sisteme kazandırılmasını sağlayacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Enerji arz güvenliğinin ulusal güvenlik meselesi olduğunu aktaran Özkök, finansman mekanizmalarının ve teşviklerin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Özkök, yatırımların hızla hayata geçirilmesi için teşvik çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini belirterek, “Lisanssız üretim yatırımlarının yalnızca kapasite tahsisi yoluyla değil, aynı zamanda finansmana erişimi kolaylaştıran teşvik mekanizmalarıyla desteklenmesi, yatırım iştahını artıracak ve Türkiye’de milli, yerli ve yenilenebilir enerji kapasitesinin daha hızlı büyümesine katkı sağlayacaktır.” diye konuştu.

“Yenilenebilir enerji politikaları sanayi odaklı gelişiyor”

Güneydoğu Enerji Araştırmaları Derneği (GEADER) Genel Başkanı Ömer Çelebi de EPDK’nin “yerinde üretim ve tüketim” yaklaşımı ile TEİAŞ’ın kapasite tahsislerinin lisanssız elektrik üretimi sektöründe büyük bir paradigma değişimi yaşatacağını ifade etti.

Çelebi, enerji nakil hatlarının uzunluğundan kaynaklanan teknik kayıpların ve gerilim düşümlerinin verimlilik hedeflerini olumsuz etkilediğine dikkati çekerek, “5-1-c ve 5-1-ç optimizasyonuyla hem verim odaklı enerji sarfiyatı hem de sanayi tesislerinin enerji taleplerinin yüksek seviyede karşılanması sağlanmış olacak.” dedi.

Türkiye’nin halihazırda 530 megavat kurulu güçle en büyük çatı güneş enerjisi santraline sahip sanayi kenti olan Gaziantep Organize Sanayi Bölgeleri başta olmak üzere, TEİAŞ tarafından dağıtım seviyesinden sağlanan yüksek kapasite tahsislerinin Türkiye’nin yenilenebilir enerji politikalarının sanayinin güçlenmesine önemli katkılar sunacağını belirterek, “Yenilenebilir enerji politikaları sanayi odaklı gelişiyor diyebiliriz.” ifadesini kullandı.