Paylaşmak Yetiyor mu? 

Geçtiğimiz yılın kelimesi Dijital Vicdan olarak seçilmiş. TÜİK tarafından yapılan çalışma sonucunda 5 kelime halkın oylamasına açıldı. Neydi bu kelimeler, “dijital vicdan, vicdani körlük, çorak, eylemsiz merhamet ve tek tipleşme”

Bence o kadar anlamlı bir çalışma olmuş ki sonucu da bana göre yerinde;2025 yılının kelimesi “dijital vicdan” seçilmiş.

Peki nedir bu kelimelerin anlamları dilim döndüğünce size yazayım. Dijital vicdan(TDK): gerçek hayatta sorumluluk almayıp sosyal medyadaki paylaşım ve beğenilerle vicdan rahatlatma. Yani diyor ki bir olay oluyor, yangın, cinayet, şiddet… hepimiz profil karartıyoruz, hikayelerde paylaşım yapıyoruz, yardımlar topluyoruz ama nedense somut bir şekilde yardım yapmıyoruz. Sadece vicdanımızı rahatlatıyoruz. Kadın cinayetlerinde destek amaçlı çevrimiçi sosyal mecralardan paylaşım yapıyoruz. Ama gerçek hayatta harekete geçmiyor bir eylemde bulunmuyoruz. Yaptığımız paylaşım ve etkileşimlerde kadın savunucusu oluveriyoruz. Ve bunun gibi birçok örnek yazılabilir.

Diğer kelime vicdani körlük (TDK): Bireylerin ve toplumların ağır zulüm karşısında ahlaki duyarlılıklarını yitirerek kayıtsızlaşmasıdır diyor. Buda şu demek; şiddet, zulüm ve haksızlık karşısında sessiz kalmak. Susmak.

TDK’ya göre çorak; verimsiz toprak, acı su, mecaz anlamda verimsiz dönem ve bazı özel toprak türlerini ifade ediyormuş. Verimsiz toprak bildiğimiz günümüzde meydana gelen kuraklık, verimsizlik, susuzluk vs.

Eylemsiz merhamet ise Türk Dil Kurumuna göre  iyi niyete rağmen duygusal farkındalık ile sorumluluk alma arasındaki boşluğu görünür kılan bir ifade olarak öne çıkıyor. Buda şöyle örneklendirilebilir; Kişinin maddi anlamda zor durumda olan bir arkadaşına “çok üzüldüm, sana nasıl yardımcı olabilirim?” diyerek iyi niyet göstermesi güzel bir şey fakat bu durum için hiç bir şey yapmaması, sorumluluk almaması ve ihtiyacına göre somut bir adım atmaması eylemsiz merhamete örnek.

Tek tipleşme ise bireylerin dil, düşünce, estetik ve mekân tercihleri açısından birbirine benzemesi durumunu anlatıyor. Aslında buna özentilikte diyebiliriz. Şöyle ki sosyal medyada ünlü birinin, fenomenin paylaşım yaptığı bir kıyafeti, bir yeri hatta düşünme biçimlerini bile örnek alıp aynısını yapma eylemi.

Şimdi size soruyorum 2025 yılında ve şuan ki günümüzde sizce kelime hangisi olmalı. dijital vicdan, vicdani körlük, çorak, eylemsiz merhamet ve tek tipleşme”

Bu arada 2024 yılının kelimesi de “kalabalık yalnızlık” seçilmiş.

Bende araştırmanın sonucuna katılıyor. “Dijital Vicdan” kelimesinin bizi esir aldığını düşünüyorum.

HAKSIZSAM SÖYLEYİN!

⁠